Wady postawy to nie tylko ciężkie tornistry (cz.1)

Zespół Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej „Promyk ” SP ZOZ w Zielonej Górze, już od pięciu lat, ambitnie realizuje Miejski Program Profilaktyki, Diagnostyki i Terapii Wad Postawy. Specjaliści z tego Ośrodka w znakomicie wyposażonych pomieszczeniach, przyjęli już kilka tysięcy małych pacjentów. Przez te lata przebadano też bardzo liczą populację dzieci szkół podstawowych, głównie klas IV-„dziesięciolatków”. Uzyskane wyniki statystyczne powyższych badań wpisują się w alarmujące wyniki, jakie uzyskiwane są w badaniach w całej Polsce. Naukowcy i praktycy coraz częściej mówią jednym głosem: „mamy do czynienia z epidemią wad postawy”.

Jesteśmy przekonani, że nasza praca i doświadczenie były jednym z czynników, które zadecydowały, że przyznano nam grand z Norweskiego Mechanizmu Finansowego na kontynuowanie tej działalności poprzez realizację Programu Profilaktyki, Diagnostyki i Terapii Wad Postawy „Prosto do Zdrowia” i objęcie nią wszystkich dzieci ze szkół podstawowych w Zielonej Górze wraz z uczniami ze szkół podstawowych na terenie Gminy Zielona Góra.

Kontynuując nasze działania pragniemy dokonać próby odpowiedzi na następujące pytanie – dlaczego tak się dzieje? Dlaczego zjawisko wad postawy u dzieci i młodzieży w ostatnich latach tak intensywnie narasta?

Z naszej obserwacji i doświadczenia możemy stwierdzić, że istnieje szereg czynników wywołujących zaburzenia rozwoju biologicznego naszych dzieci.

Dzielimy się z Państwem naszymi spostrzeżeniami licząc na to, że zwrócicie na nie baczną uwagę, głównie w celu zmiany istniejącego status – quo.

Wspomniane czynniki możemy w najprostszy sposób podzielić na:

• Fizjologiczne , w tej sferze czynników mamy do czynienia z tzw. nawykami. Najczęściej dotyczy to nawyku nieprawidłowej postawy. Jest to na tyle mocno utrwalone w organizmie młodego człowieka, że nie odczuwa on tego faktu. Nie czuje, że ma wadę postawy. Często uświadomienie mu tego, pokazanie jego wady, wywołuje bardzo spontaniczne reakcje, szczególne u dziewczynek. W tej kategorii czynników fizjologicznych mieszczą się także wady wzroku a także wady słuchu - jakże często wywołujące wadę postawy, szczególnie wtedy, gdy są zbyt późno rozpoznane. Także takie czynniki jak stres czy trema, wysoki poziom lęku szczególnie tego uogólnionego to także istotne czynniki mogące mieć znaczy wpływ na powstanie i rozwój wady postawy.

• Środowiskowe, zaliczyć tu należy zastraszająco niską aktywność ruchową, przy jednoczesnym nadmiernym obciążeniu dzieci pracą (nauką) szczególnie w pozycji siedzącej. W czynniki środowiskowe wpisują się także, zupełnie nieergonomiczne meble zarówno w szkole jak i w domu, a także złe oświetlenie. Do tej grupy zaliczyć należy również noszenie za ciężkich teczek z książkami, jednak nie przeceniajmy tego czynnika mimo, że jest on często przywoływany przez media, chyba raczej jako temat „dyżurny”.

• Morfologiczne , należą do tych zmian wszelkie odstępstwa od symetrii i norm statycznych.
  

Osłabienie mięśni, a szczególnie to asymetryczne gdy jedna część z nich jest zbyt wiotka a ta po stronie przeciwnej zbyt napięta. Wraz ze wzrostem dziecka w tej asymetrii będzie Ono uwidaczniało coraz większą wadę. Na początku takie zmiany sygnalizowane są przez organizm tylko jako tzw. czynnościowa zmiana stanu tkanek. Jednak gdy nic z tym nie robimy, dochodzi do zmian morfologicznych. W układzie kostnym mówimy zgodnie za prawem Wolfa i Delpecha – „kości uciśnięte rosną krzywo”. A jak już tak krzywo urosną to żadna próba ich korekcji właściwie nic nie daje. Należy więc rozpoznawać to w fazie czynnościowej zmiany. Jest to jednak dość trudne i wymaga doświadczenia. Oczywistym jest, że taka kultywowana asymetria może doprowadzić nawet do poważnej wady postawy.

Ryc.1: Utrwalenie patologicznego ustawienia miednicy jako objaw fizjologicznej kompensacji (za Nowotny i Saulicz)

Istnieje wiele innych czynników, które także mają swój wielki wpływ na powstawanie i rozwój wad postawy u dzieci. Postaramy się je Państwu przybliżyć w kolejnych artykułach…